Trong chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp, xét nghiệm là một trong những hạng mục giúp đánh giá các chỉ số sức khỏe cơ bản của người lao động, từ huyết học, đường huyết đến chức năng gan, thận… Qua đó, hỗ trợ phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và theo dõi sức khỏe.

Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của từng chỉ số trên phiếu xét nghiệm và đâu là mức giá trị thường gặp ở người khỏe mạnh. Vậy các chỉ số xét nghiệm này có ý nghĩa gì? Hãy cùng DIAN LAB tìm hiểu và giải đáp trong bài viết dưới đây.

Vì sao nên cần hiểu ý nghĩa các chỉ số xét nghiệm?

Việc hiểu rõ các chỉ số xét nghiệm giúp người lao động chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp cho nhân viên.

Không chỉ cung cấp những thông tin quan trọng về tình trạng cơ thể, kết quả xét nghiệm còn giúp:

-Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường và các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

-Theo dõi sự thay đổi của các chỉ số qua từng lần khám sức khỏe định kỳ.

-Có cơ sở để điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt và thói quen hằng ngày cho phù hợp.

-Cung cấp thêm các thông tin quan trọng để bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe và đưa ra hướng tư vấn phù hợp.

Ý nghĩa các chỉ số xét nghiệm khi khám sức khỏe định kỳ

Sau khi nhận kết quả, nhiều người có thể bắt gặp hàng loạt ký hiệu như WBC, RBC, HGB, HCT, PLT, Glucose, HbA1c, Cholesterol, LDL-C, HDL-C, Triglyceride, AST, ALT hay Creatinine… nhưng không biết chính xác những con số này phản ánh điều gì.

Mỗi chỉ số chỉ cung cấp một phần thông tin và cần được xem xét cùng các chỉ số liên quan, tiền sử bệnh, triệu chứng, thuốc đang sử dụng, chế độ ăn uống và tình trạng cơ thể tại thời điểm lấy mẫu.

1.Nhóm chỉ số công thức máu: WBC, RBC, HGB, HCT và PLT

Công thức máu toàn bộ (CBC) là nhóm xét nghiệm giúp đánh giá số lượng và một số đặc điểm của các tế bào máu, bao gồm hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, hemoglobin và hematocrit

WBC – Bạch cầu

-WBC (White Blood Cell) là số lượng bạch cầu trong máu. Bạch cầu tham gia vào hệ thống miễn dịch và giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng cũng như các tác nhân khác.

Ở người trưởng thành, một khoảng tham chiếu thường gặp của WBC là khoảng 4.010 – 9.750 tế bào/µL. 

RBC – Hồng cầu

-RBC (Red Blood Cell) cho biết số lượng hồng cầu trong máu. Hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các mô thông qua hemoglobin. Khoảng tham chiếu thường gặp của RBC ở người trưởng thành là khoảng 4,2–5,7 triệu tế bào/µL ở nam và 3,8–5,1 triệu tế bào/µL ở nữ.

RBC thấp có thể xuất hiện cùng tình trạng thiếu máu hoặc một số vấn đề khác; trong khi RBC cao có thể liên quan đến mất nước hoặc một số tình trạng làm tăng số lượng hồng cầu. 

HGB – Hemoglobin

-HGB (Hemoglobin) là thành phần của hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy. Đây là một trong những chỉ số quan trọng khi đánh giá tình trạng thiếu máu.

Khoảng tham chiếu thường gặp là khoảng 13,8–17,2 g/dL ở nam và 12,1–15,1 g/dL ở nữ. 

->Ý nghĩa: Giúp phát hiện sớm một số bất thường về máu, thiếu máu, tình trạng viêm/nhiễm trùng hoặc rối loạn tiểu cầu.

2. Chỉ số đông máu

-PT (Prothrombin Time): Thời gian đông máu thường khoảng 11–13,5 giây, INR khoảng 0,8–1,1 ở người không dùng thuốc chống đông. PT/INR tăng có thể liên quan đến thiếu vitamin K, bệnh gan hoặc thuốc chống đông.

-APTT (Activated Partial Thromboplastin Time): Giá trị thường khoảng 25–35 giây. APTT kéo dài có thể gặp khi thiếu yếu tố đông máu hoặc sử dụng thuốc chống đông như heparin.

-Fibrinogen: Khoảng tham chiếu thường 200–400 mg/dL (2–4 g/L). Mức thấp có thể làm tăng nguy cơ chảy máu; mức cao có thể xuất hiện trong tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng.

3. Chỉ số miễn dịch

-CRP (C-reactive Protein): Ở người khỏe mạnh thường ≤0,8–1,0 mg/dL. 

-Ferritin: Khoảng tham chiếu thường 30–400 ng/mL ở nam và 13–150 ng/mL ở nữ. 

-IgG: 700–1.600 mg/dL; IgA: 103–501 mg/dL; IgM: 40–230 mg/dL. 

2. Glucose và HbA1c – Hai chỉ số đánh giá đường huyết

Trong khám sức khỏe định kỳ, Glucose và HbA1c thường được quan tâm khi đánh giá tình trạng chuyển hóa đường.

Glucose – Đường huyết

-Glucose phản ánh lượng đường trong máu tại thời điểm xét nghiệm. Với đường huyết lúc đói, mức 70–99 mg/dL, tương đương khoảng 3,9–5,5 mmol/L, thường được xem là trong khoảng bình thường. 

->Ý nghĩa: Đây là chỉ số thường được sử dụng để phát hiện và theo dõi các rối loạn chuyển hóa đường, đặc biệt là nguy cơ đái tháo đường.

HbA1c – Phản ánh mức đường huyết trung bình trong vài tháng

-Khác với Glucose chỉ phản ánh lượng đường tại thời điểm lấy máu, HbA1c cho biết mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng trước đó. Theo các ngưỡng thường được sử dụng, HbA1c dưới 5,7% được xem là bình thường, 5,7–6,4% thuộc khoảng tiền đái tháo đường và 6,5% trở lên nằm trong ngưỡng được sử dụng để chẩn đoán đái tháo đường khi đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn.

3. Cholesterol, LDL-C, HDL-C và Triglyceride – Chỉ số kết quả mỡ máu

Nhóm xét nghiệm lipid máu thường bao gồm Cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và Triglyceride. Đây là những chỉ số thường được sử dụng để đánh giá tình trạng lipid và các yếu tố nguy cơ tim mạch.

-Cholesterol toàn phần: Mức mong muốn thường <200 mg/dL. Kết quả 220 mg/dL cao hơn mức này; cần đánh giá thêm LDL-C, HDL-C, triglyceride và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

-LDL-C: Thường được gọi là cholesterol “xấu” do có thể tích tụ trong thành mạch. Mục tiêu LDL-C thay đổi theo nguy cơ tim mạch, có thể là <100, <70 hoặc <55 mg/dL tùy từng trường hợp.

-HDL-C: Thường được gọi là cholesterol “tốt”. Mức ≥60 mg/dL thường có lợi; mức thấp thường là <40 mg/dL ở nam và <50 mg/dL ở nữ.

-Triglyceride: Mức mong muốn thường <150 mg/dL. Kết quả 180 mg/dL là tăng, còn 300 mg/dL tăng rõ hơn và cần được đánh giá nguyên nhân.

->Ý nghĩa: Xét nghiệm mỡ máu giúp đánh giá tình trạng rối loạn lipid và hỗ trợ bác sĩ xác định nguy cơ tim mạch, từ đó đưa ra tư vấn về chế độ ăn uống, vận động và theo dõi sức khỏe phù hợp.

4. AST và ALT – Chỉ số đánh giá gan

-ALT: Enzyme tập trung chủ yếu ở gan, có thể tăng khi tế bào gan bị tổn thương. Khoảng tham chiếu thường gặp 4–36 U/L. ALT 45 U/L cao hơn khoảng này nhưng không đủ để kết luận bệnh gan, cần đánh giá thêm các chỉ số và yếu tố liên quan.

-AST: Có ở gan, cơ, tim và một số mô khác. Khoảng tham chiếu thường gặp 8–33 U/L. AST tăng không đồng nghĩa chắc chắn với tổn thương gan và thường được đánh giá cùng ALT và các xét nghiệm khác.

->Ý nghĩa: Hỗ trợ phát hiện các dấu hiệu bất thường về gan và theo dõi sức khỏe gan.

5. Creatinin và Urea – Chỉ số đánh giá chức năng thận

-Creatinin là sản phẩm chuyển hóa được cơ thể tạo ra và được thận lọc khỏi máu. Khoảng tham chiếu thường gặp là 0,7–1,3 mg/dL ở nam và 0,5–0,95 mg/dL ở nữ. 

- Urea (Urê): Là sản phẩm chuyển hóa của protein. Nồng độ urê máu phản ánh tình trạng cân bằng đạm và khả năng đào thải của thận, tuy nhiên chỉ số này có thể bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn, tình trạng mất nước hoặc một số bệnh lý khác, nên không đặc hiệu cho chức năng thận khi đánh giá đơn lẻ.

->Ý nghĩa: Giúp bác sĩ đánh giá khả năng bài tiết của thận. Creatinine thường được xem xét cùng eGFR và các thông tin khác để đánh giá chức năng thận đầy đủ hơn.

Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm máu trong khám sức khỏe doanh nghiệp

Kết quả xét nghiệm máu có thể thay đổi tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và điều kiện của người lao động tại thời điểm lấy mẫu. Một số yếu tố thường gặp có thể ảnh hưởng đến kết quả gồm:

+Chế độ ăn uống trước khi xét nghiệm: Việc ăn uống, đặc biệt là sử dụng thực phẩm nhiều đường, chất béo hoặc đồ uống có chứa caffeine, có thể ảnh hưởng đến một số chỉ số như đường huyết và mỡ máu.

+Giấc ngủ và tâm lý: Thiếu ngủ, căng thẳng hoặc làm việc với cường độ cao trước thời điểm xét nghiệm có thể tác động đến một số chỉ số trong máu.

+Thuốc và thực phẩm đang sử dụng: Một số loại thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm hỗ trợ sức khỏe có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. +Người lao động nên thông báo cho nhân viên y tế về các sản phẩm đang sử dụng khi cần thiết.

+Thời điểm và điều kiện lấy mẫu: Một số xét nghiệm yêu cầu nhịn ăn hoặc có những yêu cầu chuẩn bị riêng. Vì vậy, người lao động cần tuân thủ hướng dẫn trước khi lấy mẫu để kết quả có độ tin cậy phù hợp.

+Vận động thể lực trước khi lấy mẫu: Hoạt động thể chất mạnh ngay trước thời điểm xét nghiệm có thể làm thay đổi tạm thời một số chỉ số.

Do đó, khi tham gia khám sức khỏe doanh nghiệp, người lao động nên thực hiện đúng hướng dẫn chuẩn bị trước xét nghiệm và cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho nhân viên y tế. Kết quả xét nghiệm cần được đánh giá cùng với các thông tin khám lâm sàng và tiền sử sức khỏe, thay vì chỉ dựa vào một chỉ số riêng lẻ.

Thông qua việc hiểu đúng ý nghĩa của các chỉ số xét nghiệm, người lao động có thể chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe qua từng đợt khám định kỳ và kịp thời trao đổi với bác sĩ khi phát hiện những kết quả bất thường.

Liên hệ với DIAN LAB để được tư vấn và xây dựng gói khám phù hợp cho doanh nghiệp

Điện thoại: (028) 88845566
Email: clinic-lab@dian-lab.com
Địa chỉ: 96 – 96B Bạch Đằng 2, Phường Tân Sơn Hòa, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Thông tin chuyên môn:

Biên soạn: Ban Biên tập DIAN LAB

Kiểm duyệt chuyên môn: Bác sĩ Nguyễn Minh Hùng - cố vấn chuyên môn Phòng xét nghiệm DIAN

Học vị: Tiến Sĩ

Đơn vị công tác: Phòng xét nghiệm DIAN

Tài liệu tham khảo:

[1] Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – Kết quả xét nghiệm máu thế nào là bình thường?

[2] Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – Ý nghĩa của các chỉ số xét nghiệm sinh hóa máu.

[3] Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – Chỉ số Triglyceride, Cholesterol trong xét nghiệm máu có ý nghĩa gì?

[4] Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec – Chỉ số HbA1c trong xét nghiệm tiền đái tháo đường.

[5] MEDLATEC – Chỉ số ALT trong xét nghiệm máu là gì? ALT tăng phản ánh điều gì?